Aanstaande ongehuwde ouders opgelet: heeft u al gehoord over de initiatief ontwerplandsverordening die via wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek beoogt te regelen dat bij erkenning van een minderjarig kind automatisch gezamenlijk gezag over dat kind ontstaat?

Voor Nederland en Aruba is dit al geregeld in de respectieve Burgerlijke Wetboeken, maar voor Curaçao en Sint Maarten geldt dat nog niet. Er bestaan binnen het Koninkrijk namelijk nog altijd opmerkelijke verschillen in de wijze waarop het gezag over een erkend kind wordt toegekend. Op Curaçao verkrijgt een ongehuwde vader die zijn kind erkent thans niet van rechtswege het gezag over dat kind. Een moeder kan haar kind op grond van de huidige wetgeving een juridische vader gunnen, zonder dat zij daarmee direct ook haar zeggenschap (gezag) hoeft te delen of dit onderwerp ter sprake hoeft te brengen. Ouders die met elkaar getrouwd zijn daarentegen oefenen van rechtswege het gezag over hun kind gezamenlijk uit.

Dit onderscheid lijkt niet langer aan te sluiten bij de maatschappelijke realiteit, waarin steeds meer mensen bewust kiezen voor samenwonen en het krijgen van kinderen zónder in het huwelijksbootje te stappen. Uit de wet kan worden afgeleid dat de wetgever het in beginsel in het belang van het kind acht dat beide juridische ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen. Dit uitgangspunt komt tevens tot uitdrukking in de mogelijkheid voor de niet met het gezag belaste vader om de rechter te verzoeken hem, al dan niet gezamenlijk met de moeder, met het gezag te belasten. Een dergelijk verzoek wordt in de praktijk slechts door de rechter afgewezen indien dit in het belang van het kind noodzakelijk is.

Tegen deze achtergrond sluit de huidige situatie, waarin gehuwde ouders van rechtswege gezamenlijk gezag verkrijgen en ongehuwde ouders niet, onvoldoende aan bij de doelstellingen van het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK), waaraan Curaçao gebonden is. Doordat ongehuwde partners er niet van op de hoogte zijn dat het gezag afzonderlijk van de erkenning moet worden geregeld, laten veel ouders na om na de erkenning bij Kranshi met gierende banden door te rijden naar het Gemeenschappelijk Hof van Justitie aan de Emancipatieboulevard om de vereiste aantekening in het gezagsregister te laten maken.

In de praktijk blijkt bovendien niet zelden pas bij een relatiebreuk dat de erkenner niet met het gezag is belast. Aangrijpend is de situatie waarin een vader zich ten einde raad tot mij wendt, omdat de moeder het kind naar het buitenland heeft overgebracht en hij in de veronderstelling verkeert dat sprake is van internationale kinderontvoering. In dergelijke gevallen moet ik hem meedelen dat daarvan juridisch geen sprake is, nu hij niet met het gezag over het kind is belast. Bij gezamenlijk gezag is het immers niet toegestaan een kind zonder toestemming van de andere met het gezag belaste ouder, dan wel zonder vervangende toestemming van de rechter, over te brengen naar een andere verblijfplaats.

De huidige regelgeving over gezag leidt voor ongehuwde ouders vaak tot rechtszaken die doorgaans veel tijd in beslag nemen, conflicten verder doen escaleren en de onderlinge verhoudingen op scherp zetten. Conflicten tussen ouders zijn natuurlijk ook schadelijk voor kinderen, die daardoor bijvoorbeeld in een loyaliteitsconflict kunnen belanden. Bovendien kunnen de kosten van een gerechtelijke procedure aanzienlijk oplopen. Dit kan – zoals ook in het initiatiefontwerp wordt opgemerkt – voor vaders een drempel vormen om hun recht (te weten: het verkrijgen van gezag) via de rechter geldend te maken indien de moeder haar medewerking weigert. Het risico bestaat daarmee dat het belang van het kind ondergeschikt raakt aan financiële overwegingen.

Doordat het gezag door middel van de voorgestelde wijziging al gelijk bij de erkenning wordt geregeld in plaats van – zoals nu vaak gebeurt – op het moment dat de ouders uit elkaar gaan, wordt na de wetswijziging een mogelijke aanleiding voor escalatie van het conflict tussen beide ouders hopelijk weggenomen.

De wetswijziging bepaalt dat een ongehuwde vader die het ongeboren kind erkent, straks samen met de moeder vanaf de geboorte gezamenlijk gezag over het kind uitoefent. Als de erkenning ná de geboorte plaatsvindt, heeft de moeder tot dat moment het gezag alleen; vanaf de erkenning delen beide ouders het gezag.

Op de hoofdregel van automatisch gezamenlijk gezag bij erkenning zijn enkele uitzonderingen geformuleerd. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer de moeder en/of de man die het kind wil erkennen gezamenlijk gezag niet wenselijk vinden, of wanneer de erkenning met vervangende toestemming van de rechter tot stand komt. De voorgestelde wetswijziging maakt het mogelijk dat in zulke gevallen geen gezamenlijk gezag van rechtswege ontstaat en dat de moeder het eenhoofdig gezag behoudt.

Stelt u zich toch eens voor dat we anders straks met een generatie kinderen zonder juridische vader zitten. Waar nu nog een moeder actief het gezag moet toestaan, wordt dat straks – als de wetswijziging wordt aangenomen – bijna vanzelf geregeld: gezag komt standaard bij de erkenner, tenzij iemand actief aangeeft van het gezag af te zien. Kortom: van opt-in naar opt-out.

Door erkenning wordt u officieel de ouder van het kind. De vrouw die het kind ter wereld bracht, is altijd de moeder, ook als het kind buiten het huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt geboren. Het vaderschap krijgt pas echt juridisch vorm door erkenning. Dat kan bij de burgerlijke stand of via een notariële akte. Vanaf dat moment staat u als ouder en kind officieel aan elkaars zijde. U krijgt als juridische vader van het kind rechten en plichten. Maar belangrijker nog: de band wordt nu niet alleen gevoeld in het hart, maar erkend op papier. Een kleine handeling met een grote betekenis: erkenning is meer dan een handtekening.

Een kind krijgt automatisch de achternaam van de moeder als het alleen juridisch aan haar verbonden is. Wordt het vaderschap later officieel vastgesteld door erkenning, dan blijft die naam meestal hetzelfde. Alleen als moeder en vader samen besluiten dat het kind de achternaam van de vader krijgt, verandert deze – een kleine keuze op papier, maar een groot moment: het is een eerste stukje identiteit dat het kind officieel meekrijgt in de wereld.

Maar wat als de erkenning nooit had mogen plaatsvinden? Wat als de erkenning is afgelegd onder druk, dwaling of in strijd met de biologische werkelijkheid? Dan komt de vernietiging van de erkenning in beeld. Waar erkenning bedoeld is om rechtszekerheid (en identiteit) te creëren, kan vernietiging diezelfde rechtszekerheid weer openbreken. Niet alleen voor de ouder die zich bedenkt, maar vooral voor het kind dat bijvoorbeeld geconfronteerd kan worden met het verlies van een juridische vader.

Een kind kan een erkenning laten vernietigen als de erkenner niet de biologische vader is. Maar let op: als de erkenning pas plaatsvond nadat het kind meerderjarig was, is dat niet meer mogelijk. Zodra het kind ontdekt dat de erkenner waarschijnlijk niet de biologische vader is, begint een termijn van drie jaar om het verzoek in te dienen. Was het kind minderjarig op dat moment, dan gaat die termijn pas lopen vanaf het moment dat het meerderjarig wordt.

Als iemand een kind erkent terwijl hij níet de biologische vader is, kan hij later vragen die erkenning ongedaan te maken – vooral als hij destijds onder druk stond, werd misleid of als minderjarige werd gemanipuleerd.

Als iemand een erkenning heeft gedaan onder druk of als er misbruik is gemaakt van de situatie, is er een beperkte tijd om de erkenning ongedaan te maken, het verzoek tot vernietiging van de erkenning moet binnen één jaar nádat de druk of invloed is verdwenen worden ingediend bij de rechter. Als de erkenning het gevolg is van bedrog of een misverstand, dan begint de klok te tikken vanaf het moment dat het bedrog of de fout wordt ontdekt.

Als een erkenning wordt aangevochten op grond van dwaling of bedrog, moet de erkenner daarvoor dus zijn beïnvloed door bedreiging, misleiding, bedrog of – als hij minderjarig was ten tijde van de erkenning – door misbruik van omstandigheden.

Belangrijk om te weten: van dwaling of bedrog in de zin van de wet is alleen sprake als het gaat om de erkenning zelf, en dan vooral over een verkeerde voorstelling van zaken over het biologische vaderschap.

Als bij de erkenning vaststaat dat de erkenner wíst dat hij niet de biologische vader is, kan hij zich later níet succesvol beroepen op dwaling of bedrog. Dat geldt zelfs als hij destijds had gehoopt of verwacht dat de (door hem erkende) kinderen of hun omgeving zich na de erkenning op een bepaalde manier zouden gedragen – bijvoorbeeld zorgzaam en betrokken – terwijl er later juist conflicten, problemen en spanningen ontstonden.

Het beroep op dwaling of bedrog gaat namelijk alleen over het vaderschap zelf, niet over wat er ná de erkenning gebeurt. Die latere gebeurtenissen en gedragingen kunnen dus nooit als reden worden gebruikt om de erkenning achteraf ongedaan te maken; de wet biedt daar geen ruimte voor.

Kortom: wie bewust erkent terwijl hij weet dat het niet zijn biologische kind is, moet zich realiseren dat spijt achteraf geen juridische uitweg biedt.

Geloof het of niet, het komt op Curaçao voor dat een meerderjarige bewust erkend wordt door iemand die niet biologisch verwant is. Bijvoorbeeld om een persoonlijke band te formaliseren, erfrechtelijke rechten vast te leggen of om andere redenen. Maar besef dat erkenning een serieuze beslissing is met blijvende juridische en praktische gevolgen. Zeker wanneer het niet uw biologische kind betreft, biedt spijt achteraf weinig tot geen uitweg als de werkelijkheid anders blijkt dan u had verwacht. Erkenning is een keuze die consequenties heeft, zowel op papier als in de praktijk.

In deze laatste editie voor kerst sta ik stil bij een uitspraak van de Hoge Raad dit jaar die juist gaat over wat in deze periode centraal staat: het belang van het kind en het recht op contact met beide ouders – ook wanneer de onderlinge verhoudingen moeizaam zijn (ECLI:NL:PHR:2025:276).

In deze zaak, die ik vandaag met u bespreek, hadden partijen in het verleden een relatie met elkaar waaruit een kind is voortgekomen. De vader heeft het kind erkend, maar het gezag ligt uitsluitend bij de moeder. Terwijl de vader zijn leven voortzet onder de Californische zon in de Verenigde Staten, woont de moeder met het kind in Nederland.

De Nederlandse rechtbank moest zich eerst buigen over de vraag hoe vader en kind elkaar zouden blijven zien, ondanks een oceaan ertussen. Dat resulteerde uiteindelijk in een omgangsregeling met een duidelijke opbouw: eerst contact op Nederlandse bodem, daarna ontmoetingen elders in Europa, en – als sluitstuk – vanaf de zomer van 2022 omgang in de Verenigde Staten. Het werd dus een omgangsregeling die – in het belang van het kind – in etappes werd uitgevoerd.

Bij beschikking van het hof werd op een gegeven moment bepaald dat de minderjarige bij de eerste twee reizen naar de VS begeleid moest worden door de moeder of een andere vertrouwenspersoon én dat de kosten van de tickets en de begeleiding van de minderjarige gelijk tussen de ouders gedeeld moesten worden.

De moeder is in cassatie gekomen van de beschikking omdat zij het onder andere niet eens was met het oordeel van het hof dat de kosten van de tickets en de begeleiding van het kind voor de omgang in de Verenigde Staten bij helfte door partijen moesten worden gedeeld.

Uiteindelijk heeft de Hoge Raad zich over deze kwestie gebogen en overwogen dat het in het belang van het kind is dat de rechter, die een omgangsregeling vaststelt, óók een regeling kan treffen over geschilpunten met betrekking tot de uitvoering van die omgangsregeling. Het belang van het kind verlangt juist dat de rechter die een omgangs- of zorgregeling vaststelt, tevens de bevoegdheid heeft om in zijn beslissing alle aspecten te adresseren die nodig zijn om omgang tussen het kind en de omgangsgerechtigde mogelijk te maken, waaronder de reiskosten.

Het gaat hier niet om een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van het kind, zoals bij kinderalimentatie. De reiskosten worden berekend aan de hand van de afstand en de vervoerskosten, los van wat het kind verder nodig heeft.

Als uitgangspunt moet gelden dat het mogelijk maken van omgang tussen een kind en zijn ouders een gedeelde ouderlijke verantwoordelijkheid is, zodat de reiskosten gelijk tussen de ouders verdeeld kunnen worden. Bijzondere omstandigheden, zoals de draagkracht van de ouders of de keuze van een ouder om op grote afstand van de andere ouder te gaan wonen, kunnen aanleiding zijn hiervan af te wijken.

De Hoge Raad kwam in de onderhavige zaak tot de conclusie dat het hof terecht heeft beslist over de bijdrage van de ouders (50-50) in de kosten van vliegtickets en de begeleiding van hun kind voor de omgang in de VS.

Ik wil ouders met eenhoofdig gezag er – voor zover nodig natuurlijk – graag even aan herinneren dat een kind recht heeft op contact met beide ouders én met mensen die een belangrijke rol in zijn leven spelen. Voor de ouder zonder gezag geldt dat omgang met het kind niet alleen mag, maar ook moet.

Als ouders – of iemand die een belangrijke rol speelt in het leven van een kind – daarom vragen, kan de rechter dus een omgangsregeling vaststellen. Die regeling kan voor onbepaalde tijd gelden of tijdelijk zijn. In sommige gevallen kan het contact zelfs tijdelijk door de rechter worden stopgezet. Ook afspraken die ouders zelf over omgang hebben gemaakt, kunnen later nog worden aangepast, bijvoorbeeld als de situatie verandert of de omstandigheden daarom vragen.

Er bestaat geen vaste standaard voor een omgangsregeling; de rechter kijkt bij het vaststellen van een regeling altijd naar de situatie van het kind, waarbij het belang van het kind zwaar – zelfs doorslaggevend – meeweegt. Soms wordt in de beschikking alleen vastgelegd hoe vaak en hoe lang het kind bij de omgangsgerechtigde is, terwijl praktische zaken zoals ophalen, terugbrengen en de exacte tijden aan de ouders zelf worden overgelaten.

Als de rechter verwacht dat partijen hier niet uitkomen, worden de praktische modaliteiten zo veel mogelijk in de beschikking opgenomen. De rechter moet er in ieder geval voor zorgen dat een kind contact kan houden met zijn ouders. Daarom zal de rechter zich zo veel mogelijk inspannen om het recht op family life tussen ouders en kinderen te realiseren.

De uitspraak van de Hoge Raad is interessant omdat zij benadrukt dat de kosten van omgang mee moeten tellen bij het vaststellen van een omgangsregeling. Het gaat namelijk niet alleen om hoe vaak en hoe lang een kind bij de andere ouder is, maar ook om of het financieel haalbaar is.

Vooral als het kind voor omgang naar het buitenland reist, zoals bij gezinnen op Curaçao, Bonaire en Aruba soms het geval is, laat deze uitspraak zien dat de rechter ambtshalve of op verzoek rekening houdt met wie welke (vlieg)kosten betaalt, zodat het recht op omgang niet alleen op papier bestaat, maar in de praktijk uitvoerbaar blijft.

Vragen of ideeën over dit onderwerp? Schrijf ons gerust via info@true-lawyers.com, we luisteren én denken graag met u mee.

In februari van dit jaar schreef ik al een artikel over curatele. Voor wie het gemist heeft: curatele is een beschermingsmaatregel waarbij de rechter een curator aanwijst om de financiële en persoonlijke belangen van een meerderjarige te behartigen.


In mijn praktijk heb ik de afgelopen jaren ervaren hoe groot het verschil een kundige curator kan maken. Curatele draait niet alleen over geld en bezittingen, maar over het leven en welzijn van een kwetsbaar mens. Daarmee wil ik niet zeggen dat de financiële belangen er niet toe doen. Integendeel, een kundige curator behoedt degene die onder curatele staat voor financiële misslagen. Maar de rol van curator gaat veel verder dan de bescherming van bankrekeningen en eigendommen.


Een kundige curator zorgt dat de betrokkene veilig en waardig kan leven, dat belangrijke persoonlijke beslissingen goed overwogen worden. Er moet balans zijn tussen bescherming van het vermogen van de betrokkene en diens zelfstandigheid. Moet de auto die al maanden ongebruikt voor de deur staat, blijven staan – of wordt hij verkocht om met de opbrengst het huis op te knappen? De familie is het nu eenmaal niet altijd met de curator eens. De curator kan ook medische beslissingen en persoonlijke beslissingen nemen waarbij de nodige zorgvuldigheid in acht moet worden genomen. Een onkundige curator kan verkeerde beslissingen nemen die niet alleen financiële of persoonlijke schade veroorzaken, maar ook spanningen en conflicten met familie van de curandus of andere belanghebbenden.


Degene die onder curatele staat is onbekwaam om rechtshandelingen te verrichten, tenzij de wet een uitzondering maakt. Met schriftelijke toestemming van de curator kunnen er door de curandus wél rechtshandelingen verricht worden. Als die Lamborghini dan toch op een onbewaakt moment door de curandus wordt aangeschaft, dan is die rechtshandeling in principe rechtsgeldig tenzij een beroep wordt gedaan op de vernietigbaarheid van die rechtshandeling. In enkele gevallen is een rechtshandeling zónder toestemming van de curator van rechtswege nietig (ongeldig). Voor sommige handelingen die niet alledaags zijn is een schriftelijke machtiging van het Gerecht nodig (zoals voor het kopen van een huis, om te procederen of een schenking te doen of aanvaarden). De Lamborghini zal dus hoogstwaarschijnlijk niet lang op de oprit blijven staan. Voor niet-vermogensrechtelijke handelingen zoals een medische beslissing of bijvoorbeeld toestemming om te reizen, is geen toestemming van het Gerecht nodig.


Als er sprake is van een belangenconflict tussen de curandus en de curator kan de rechter indien hij/zij dat noodzakelijk acht, op verzoek van een belanghebbende of ambtshalve, een bijzondere curator benoemen om de curandus in en buiten rechte te vertegenwoordigen. Soms acht het Gerecht het noodzakelijk dat er, gelet op de belangen van de curandus, een onafhankelijke juridische blik wordt gewaarborgd, bijvoorbeeld ter ondersteuning en in samenwerking met de curator in het geval er sprake is van een juridische en organisatorisch complexe situatie.


De bijzondere curator kan dan de belangen van de curandus binnen een door de rechter bepaald kader behartigen. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan het bieden van juridische begeleiding bij de vereffening van een nalatenschap, het (doen) aanvangen en begeleiden van gerechtelijke procedures waarin (in)direct de vermogensrechtelijke belangen van de curandus aan de orde zijn of bijvoorbeeld de curandus in rechte vertegenwoordigen in aanhangig gemaakte dan wel toekomstige procedures waarin de vermogensrechtelijke belangen van de curandus (in)direct aan de orde zijn.


De taken van de curator, waaronder het organiseren en begeleiden van de dagelijkse zorg en het beheer van het vermogen van de curandus blijven naast de taken van de bijzondere curator doorgaans onverkort in stand.


De curator kan te allen tijde wegens gewichtige redenen op eigen verzoek, op verzoek van de onder curatele gestelde, op vordering van het Openbaar Ministerie of ambtshalve door de rechter in eerste aanleg worden ontslagen. Een broer of zus van de curandus valt niet onder de kring van personen die het ontslag van een (mede)curator kan verzoeken. Dat kan tot vervelende situaties leiden omdat een broer of zus vaak dicht bij de curandus staat en als eerste merkt dat een curator zijn taak niet goed uitvoert – bijvoorbeeld bij misbruik van geld of slechte zorg.


Als de familie dan geen bevoegdheid heeft om het ontslag van de curator te vragen, zijn ze afhankelijk van anderen (zoals het Gerecht of de Voogdijraad) om in te grijpen. Daardoor kan onvoldoende toezicht of misbruik langer doorgaan, terwijl de mensen die het probleem zien machteloos moeten toekijken. De rechter beoordeelt uiteindelijk of ontslag van de curator noodzakelijk is door na te gaan of de curator iets te verwijten valt in de uitoefening van zijn taak en of hij de belangen van de curandus naar behoren heeft behartigd.


Heeft u vragen over curatele, of twijfelt u of de curator in uw situatie juist handelt? Neem gerust contact met mij op. Ik denk graag met u mee en geef helder advies over uw rechten en mogelijkheden.

In familiezaken raakt de juridische strijd vaak verweven met emoties. Partnerrelaties, ouderschap, kinderen en familiebanden staan op het spel en procedures bij de rechter betekenen dat een ander – de rechter – een beslissing neemt over het leven en gezin van partijen. Dat kan de gevoelens van onmacht versterken. Soms begint er iemand te huilen tijdens het vertellen van hun verhaal of wanneer de ander iets zegt wat hen diep raakt. Sommigen verheffen hun stem, rollen met hun ogen, zuchten of slaan de armen over elkaar heen. In tegenstelling tot commerciële geschillen zijn er in het familierecht vaak geen echte winnaars. Zelfs een ‘formeel’ gewonnen zaak kan verlies betekenen in emotionele of relationele zin. De rechter mag zich niet laten meeslepen door persoonlijke verhalen, maar moet uiteindelijk een beslissing maken die juridisch goed onderbouwd is.


Steeds vaker proberen partijen hun gelijk te halen met screenshots van WhatsApp-gesprekken, voicenotes, e-mails of berichtgeving op sociale media. Hoewel digitale communicatie vrij gemakkelijk uit hun verband te trekken valt, merk ik in de praktijk dat juist die appjes en mailtjes vaak doorslaggevend zijn bij ruzies over alimentatie, omgangsregelingen, gezag en afspraken tussen ex-partners. In personen- en familierechtszaken geldt vrije bewijswaardering, de rechter bepaalt hoe zwaar hij/zij een stuk laat wegen. In gewone civiele zaken geldt het strikte bewijsrecht, misschien wel bekend onder het adagium: ‘wie stelt, moet bewijzen’. Er bestaan vaste regels over de kracht van bewijs. Zo levert een notariële akte vrijwel automatisch dwingend bewijs op van wat erin staat. Een schriftelijk stuk dat partijen zelf hebben opgemaakt, zoals een huur- of arbeidsovereenkomst, kan ook als bewijs dienen, maar de inhoud van een onderhandse akte kan door de wederpartij worden betwist.


Notariële en onderhandse aktes staan in schril contrast met online berichtenverkeer. Juridisch gezien is zo’n appje of screenshot geen akte, maar in de praktijk van het familierecht kan het wél een belangrijk bewijsstuk zijn. Digitaal bewijs is niet meer weg te denken, maar er blijft een groot verschil tussen wat netjes (ondertekend) op papier staat en wat iemand via een appje zegt. Het bijzondere is dus dat de rechter zelf bepaalt hoeveel gewicht hij hecht aan zo’n screenshot of voicenote: het kan doorslaggevend zijn, maar net zo goed volledig terzijde worden geschoven.


Dat overkwam mij eens toen mijn cliënt mij voorzag van enkele uren aan voicenotes, vol relevante gesprekken en details. Na het beluisteren ervan was ik er vrijwel zeker van dat de zaak – een verzoek tot eenhoofdig gezag en vervangende toestemming om naar het buitenland te verhuizen – succesvol zou zijn. Vol vertrouwen zette ik de USB-stick bij het verzoekschrift. Tot mijn grote verrassing liet de rechter later weten dat de inhoud van de USB-stick niet beluisterd zou worden en dat beeld- of audiomateriaal op schrift moest worden gesteld. Ik heb toen alle gesprekken uitgeschreven, wat een enorme klus was. Het is ook belangrijk om in het personen- en familierecht naast online berichtgeving, zo veel mogelijk ander bewijs aan te dragen: verklaringen van vrienden of familie, een kopie van een ondertekend ouderschapsplan, foto’s en belangrijke overwegingen uit het eventueel uitgebrachte advies van UOJZ (Uitvoeringsorganisatie Justitiële Zorg, voorheen de Voogdijraad) kunnen vaak doorslaggevend zijn. Hoe completer het bewijsplaatje, hoe beter de rechter de belangen van alle betrokkenen kan afwegen.


Wat ik daarnaast nog vaak zie is dat mensen in WhatsApp-gesprekken hun frustratie of boosheid de vrije loop laten gaan terwijl men eigenlijk maar niet voorzichtig genoeg kan zijn met wat er via WhatsApp of andere berichtenapps naar de ‘ex’ verstuurd wordt. Het probleem is dat zo’n digitale uiting later tegen u kan worden gebruikt in een procedure. De rol van digitale berichtgeving als bewijs in familiezaken neemt dus steeds verder toe.


In het familierecht zie ik ook steeds vaker dat er WhatsApp-groepen worden opgericht die bedoeld zijn voor communicatie tussen ouders onderling met daarbij een medewerker van UOJZ. Het (tijdelijk) gebruik van dergelijke WhatsApp-groepen kan voordelen bieden in gevallen waarin (narcistische) ouders weten dat een professional meeleest. Zij letten daardoor in veel gevallen beter op hun woorden en toon. Boze en beschuldigende uitingen komen in die WhatsApp-groepen minder snel voor. Omdat (beide) ouders zich bewust zijn van het feit dat hun berichten worden gezien door UOJZ, worden conflictveroorzakende of emotionele uitingen vaker beperkt. De medewerker van UOJZ kan de ouders actief sturen, verduidelijking geven of bijvoorbeeld corrigeren waardoor de communicatie in vele gevallen constructiever verloopt. De medewerker van UOJZ brengt later verslag of advies uit aan de rechter over een omgangsregeling of gezag waardoor ouders eerder geneigd zijn om zich diplomatiek op te stellen. Wat ik ook vaak zie is dat die WhatsApp-groepen niet alleen leiden tot snellere afspraken, maar ook tot minder strijd. In het familierecht geldt dus steeds meer: digitaal bewijs en digitale berichtgeving kunnen een wapen zijn, maar ook een hulpmiddel.

Door elkaar het jawoord te geven wordt er een ‘lotsverbondenheid’ geschapen die door een echtscheiding niet zomaar verbroken wordt. Die lotsverbondenheid vormt als het ware de grondslag voor de uitkering van levensonderhoud, ofwel ‘partneralimentatie’.

Als u ná 15 januari 2001 in het huwelijksbootje bent gestapt, is de rechter in geval van echtscheiding bevoegd om op (uw) verzoek partneralimentatie toe te kennen onder vaststelling van voorwaarden en van een termijn van maximaal twaalf jaar. Staart u zich nou niet blind op termijn van twaalf jaar want partneralimentatie is in ieder opzicht juridisch maatwerk.

Ik maak in dit artikel even voor het gemak een onderscheid tussen huwelijken die vóór 15 januari 2001 zijn gesloten en huwelijken die gesloten zijn ná 15 januari 2001. Dat is namelijk de datum waarop het nieuw Burgerlijk Wetboek, waaronder ook het nieuwe boek 1 BW, in de voormalige Nederlandse Antillen (toen nog omvattende het huidige Curaçao) in werking trad.

In de gevallen waarin het huwelijk ná 15 januari 2001 gesloten is, de echtelijke verbintenis niet langer dan vijf jaar geduurd heeft én er geen kinderen zijn geboren, eindigt de verplichting tot betaling van een uitkering tot levensonderhoud (partneralimentatie) van rechtswege na het verstrijken van een termijn die gelijk is aan de duur van het huwelijk. Stel dat u op 1 april 2021 gehuwd bent, er geen kinderen geboren zijn én de echtscheiding bijvoorbeeld op 1 juni 2025 bij Kranshi wordt ingeschreven, dan vervalt de verplichting tot het betaling van de door de rechter toegewezen partneralimentatie van rechtswege na afloop van vier jaar en twee maanden.

Deze verplichting tot betaling van partneralimentatie begint te lopen op het moment dat de echtscheiding bij Kranshi, dus de registers van de burgerlijke stand, is ingeschreven. Als iets ‘van rechtswege’ gebeurt, dan is dat een gevolg dat automatisch intreedt op basis van de wet (of een overeenkomst) zonder dat daar een vonnis voor nodig is.

Over de financiële zorgplicht die na de echtscheiding nog een zekere periode blijft hangen, dus de duur van de partneralimentatieplicht, heb ik de afgelopen jaren zowel in eerste aanleg als in hoger beroep meerdere procedures gevoerd.

Als géén der partijen aan de rechter vraagt om aan de verplichting tot betaling van een onderhoudsbijdrage (partneralimentatie) een termijn te verbinden én het huwelijk lánger dan vijf jaar stand hield, mag de rechter niet zomaar en ongevraagd tot de vaststelling van een termijn (gedurende waarin partneralimentatie betaald moet worden) overgaan. De Hoge Raad heeft het Hof daarover een aantal jaar geleden op de vingers getikt, en in cassatie werd geoordeeld dat de beslissing van het Hof, om de door de man aan mijn cliënte te betalen bijdrage in het levensonderhoud ongevraagd in tijd te beperken tot vijf jaar, in strijd met de wet is omdat géén der partijen had verzocht om vaststelling of limitering van de termijn waarop de verplichting tot betaling van partneralimentatie zou eindigen.

De duur van de verplichting tot betaling van partneralimentatie is bij een kort en kinderloos huwelijk maximaal vijf jaar en in de overige gevallen maximaal twaalf jaar. De jurisprudentie wijst echter uit dat de rechter ook een kortere duur kan vaststellen. Ik sluit dus niet uit dat een rechter onder bepaalde omstandigheden tot de conclusie komt dat er voldoende aanleiding is om de duur van de alimentatieverplichting verder te beperken dan de termijn die voortvloeit uit de wet. Zo kan het zijn dat het Gerecht het redelijk acht dat een der partijen na één jaar op passende wijze in diens levensonderhoud kan voorzien.

Stel dat u, nádat de door de rechter gestelde termijn is verstreken, tot overmaat van ramp nog stééds behoeftig bent, dan kan de rechter op uw verzoek alsnog een (aanvullende) termijn vaststellen gedurende waarin uw ex-echtgeno(o)t(e) tot de uitkering tot levensonderhoud (betaling partneralimentatie aan u) verplicht is. Dat kan echter alleen als ongewijzigde handhaving van die eerste termijn onredelijk is jegens u (degene die tot uitkering gerechtigd is).

Let op, u moet een dergelijk verzoek wel binnen drie maanden ná het einde van de door de rechter vastgestelde termijn bij het Gerecht indienen en het is natuurlijk verstandig om met schriftelijke stukken de stelling, dat u ondanks het verstrijken van de termijn (van maximaal twaalf jaar) nog steeds behoeftig bent, te onderbouwen. Er is overigens sprake van ‘behoeftigheid’ als u niet voldoende inkomsten tot uw levensonderhoud heeft, noch in redelijkheid kan verwerven.

Als u vóór 15 januari 2001 in de echt verbonden bent – datum van inwerkingtreding van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek – gelden de hierboven genoemde wettelijke termijnen van maximaal twaalf jaar niet. Op grond van het ‘oude’ recht gold géén termijn waarna de alimentatieplicht eindigde. Kans is groot dat u, in geval van echtscheiding, een beschikking ontvangt waarin er géén termijn aan de eventuele verplichting tot het betalen van partneralimentatie verbonden is. Pas als er sprake is van een wijziging van omstandigheden kan de meest gerede partij in die gevallen een verzoek indienen tot wijziging van de vastgestelde partneralimentatie.

De alimentatieplicht eindigt bijvoorbeeld ook als degene die recht heeft op partneralimentatie hertrouwt of met een ander gaat samenleven als ware zij gehuwd. Op hetzelfde adres ingeschreven staan betekent trouwens niet automatisch ‘samenwonen’ in de zin van de wet. Daarvoor is meer nodig, zoals een affectieve duurzame relatie waarin een gemeenschappelijke huishouding gevoerd wordt en de partners elkaar wederzijds verzorgen.

Kortom, partneralimentatie is zelden romantisch, vaak complex en roept regelmatig vragen op over rechten, plichten en vooral over wat ‘redelijk’ eigenlijk betekent. Heeft u behoefte aan duidelijkheid of wilt u weten of uw situatie juridisch klopt? U hoeft het niet alleen uit te zoeken, ik help u graag, zónder wollig gedoe. Stuur gerust een bericht naar info@true-lawyers.com voor meer informatie over dit onderwerp.